Plan 3000, buitenwijk én buitenbeentje>
Het andere gezicht van Santa Cruz
Binnen- en buitenlandse media beschouwen het grondstofrijke Santa Cruz doorgaans als dé bakermat van het oppositiewerk tegen de regering-Morales. De grootste politieke groepering ijvert er voor meer autonomie en wil zich afscheuren van het armere, westelijke deel van Bolivia. Een ander geluid horen we in Plan 3000, een snelgroeiende buitenwijk van Santa Cruz – de hoofdstad van het gelijknamige departement in Oost-Bolivia. Morales kan er rekenen op de steun van een brede aanhang. “Voor Evo Morales bekommerde geen enkele president, prefect of burgemeester zich over het lot van Plan 3000,” aldus Portugal Quispe, de lokale MAS-afgevaardigde. Ongeveer tweederde van de 250 000 inwoners leven onder de armoedegrens. De wijk onderscheidt zich van de rest van Santa Cruz door het grote aandeel jongeren en migranten afkomstig uit de hooglanden van Bolivia. “Plan 3000 is een weerspiegeling van de Boliviaanse bevolkingssamenstelling, niet enkel van Santa Cruz. Hier wonen mensen uit de negen departementen van Bolivia,” verklaart Quispe. Jaap Op de Coul, landenvertegenwoordiger van Bevrijde Wereld in Bolivia, ging voor Djembé de wijk verkennen
|
|
Na een half uur rijden in een snikhete taxi arriveren we op een rotonde omgeven door marktkraampjes. Het is het hart van een enorme migrantenwijk in Santa Cruz, genaamd ‘Plan 3000’. De wijk ontstond in 1983 na een overstroming, toen een paar duizend mensen geëvacueerd werden naar een braakliggende zone. In het midden van de rotonde staat een monumentale zuil met de tekst ‘Autonomia Municipal’. De tekst verwijst naar het streven naar gemeentelijke autonomie voor de wijk. Hier spreek ik af met Moises, een medewerker van PROBIOMA, een lokale partnerorganisatie van Bevrijde Wereld. Moises zal me later vandaag in contact brengen met mensen van enkele sociale organisaties uit de wijk.
Plan 3000 op eigen benen
Op de ruime binnenplaats van het lokale MAS-gebouw – de partij van president Evo Morales - wacht een handvol mensen me op. Dit soort aandacht van buitenstaanders is men duidelijk niet gewoon. In de media is doorgaans weinig aandacht voor Plan 3000. Nog voor het kennismakingsrondje helemaal achter de rug is, heeft men het al meermaals over gemeentelijke autonomie voor Plan 3000. “Van de rechtse bestuursploeg in Santa Cruz hoeven we hier al helemaal niets te verwachten. Daarom willen we ons afscheiden van Santa Cruz, om als onafhankelijke gemeente de toegekende overheidsmiddelen te beheren. Op die manier kunnen we zelf scholen en ziekenhuizen bouwen.”
Niet enkel het hoge percentage arme mensen kenmerkt het leven in Plan 3000. “De jonge generatie ondersteunt het veranderingsproces van de de huidige regering-Morales”, aldus Andres Mamani leider van de jeugdbeweging Juventud Igualitaria Ibáñez. “We rekenen erop dat we binnenkort een eigen universiteit kunnen opstarten.”
Plan 3000 kan inderdaad rekenen op aanzienlijke steun van de huidige regering. Zo is er bijvoorbeeld de aanleg van riolering in de wijk. De MAS beschouwt Plan 3000 als een belangrijke sterkhouder in het door de oppositie gecontroleerde Santra Cruz – het zaadje dat kan uitgroeien tot een bloeiende oppositie in het hart van het economisch belangrijke Santa Cruz. De MAS-partij van Evo Morales opende de jongste maanden verschillende kantoren in Plan 3000. Er ging ook een radiostation van de overheid in de ether. De zender wordt gezamenlijk beheerd door een aantal sociale organisaties. Volgens Eduardo Correa, de lokale MAS-secretaris, vormt de mediaberichtgeving een groot probleem in Santa Cruz. “De talloze media in handen van de oppositie verspreiden aan de lopende band negatieve berichten over Evo Morales en het beleid van zijn regering. Eén enkele radiozender in Plan 3000 kan daar helaas weinig verandering in brengen.”
Rebels karakter
De aanwezigen zijn het grondig oneens met het omstreden autonomiestatuut dat in mei 2008 eenzijdig werd goedgekeurd door het departement Santa Cruz. De bevolking van Plan 3000 had geen enkele inspraak in het beleidsproces. Nancy Rocha, de vice-directeur van het wijkcomité: “In de gemeenteraad van Santa Cruz zetelt geen enkele vertegenwoordiger van Plan 3000. Terwijl dit toch veruit de armste wijk is van Santa Cruz. We hebben de hulp heel erg nodig. Door de politieke dominantie van rechts zal dit helaas nog wel even zo blijven”. Als reactie op de afgekondigde autonomie van Santa Cruz werd Nancy symbolisch verkozen tot ‘subprefect van Plan 3000’. De wijk heeft ook haar eigen symbolische burgemeester.
Flora Silva, leider van de vakbond van kleine handelaars, benadrukt het gebrek aan gerechtigheid in Santa Cruz. Rechtspraak is in handen van een kleine elite. Plan 3000 werkte niet mee aan het referendum, hetgeen uitdraaide op een gewelddadige confrontatie met zwaarbewapende leden van de rechtse jeugdbeweging UJC.
Na een verhitte bijeenkomst stap ik met Eduardo van de MAS naar het beeld van Andres Ibáñez, een socialistische revolutionair en een belangrijk symbool voor de sociale bewegingen in Plan 3000. Eduardo beschouwt El Alto als hét grote voorbeeld van Plan 3000. Minder dan 25 jaar geleden maakte El Alto zich los van La Paz. El Alto groeide ondertussen uit tot één van de grootste Boliviaanse steden. El Alto is bekend voor de vele sociale bewegingen. De wijk is momenteel één van de belangrijkste steunpijlers van de Morales’ MAS-partij. Volgens Eduardo heeft Plan 3000 nog een lange weg te gaan alvorens het de status van El Alto kan evenaren. Bovendien moeten de sociale bewegingen zich eerst nog eens stuk beter leren organiseren. Het rebelse karakter van El Alto heeft Plan 3000 in ieder geval al wel.
Jaap Op de Coul
(Landenvertegenwoordiger in Bolivia)
|
|